تبلیغات
ابهام بند - تفاوت دستگاه با آواز چیست؟
ابهام بند

زندگی بدون موسیقی اشتباه بزرگی است.

تفاوت دستگاه با آواز چیست؟

پنجشنبه 11 دی 1393

نوع مطلب :مقاله های موسیقی، 

برای بسیاری از هنرآموزان در ابتدای کار این سوال مطرح میشود که مثلا چرا شور و ماهور و ..." دستگاه" و بیات اصفهان و دشتی و ... "آواز" نامیده میشوند .
برای توضیح این مسئله نخست باید بفهیم که اصولا دستگاهها چگونه از هم شناخته می شوند و چه فرقی با هم دارند .

برای آغاز دستگاه ماهور را در نظر بگیرید ، همانطور که برای نوازندگان تار و سه تار مرسوم است و می دانند پرده های ماهور در گام دو همگی بکار هستند ( یعنی ربع پرده و نیم پرده نیستند یا به عبارت دیگر سری و کرن و بمل و دیز نیستند ) ( البته نوازندگان ویلن و کمانچه معمولا ماهور ر یا سل می نوازند که به ترتیب دو دیز و فا دیز می شوند ) حال مهمترین مسئله ای که مایه تفاوت دستگاهی از دیگری می شود خارج شدن پرده ها از حالت بکار می باشد مثلا اگر در دستگاه " ماهور دو" یا به عبارت بهتر " گام دو" نت می کرن شود حالت ایجاد شده را آواز افشاری می نامند ولی اگر نت لا کرن و سی بمل شود حالت جدید را دستگاه شور می نامند یا اگر لا کرن و می بمل شود این حالت را آواز بیات اصفهان می نامند و ... .
توجه داشته باشید که این تغییر پرده ها فقط جنبه نظری ندارد و هنگام شنیدن حتی برای کسانی که آشنا به دستگاهها نیستند ، اینکه حداقل تغییری ایجاد شده واضح است به این صورت که مثلا هنگام شنیدن ماهور احساس شادی بیشتری نسبت به شور در انسان ایجاد می شود یا دستگاه چهارگاه احساس شکوه و عظمت بیشتری نسبت به مثلا دشتی که سوزناک تر است دارد . البته این قواعد هرگز کلی نیست و اصولا موسیقی چیزی نیست که استثنا نداشته باشد . مثلا آهنگ معروف " ای ایران " در دستگاه دشتی که عموما غم انگیز است توسط استاد روح الله خالقی تصنیف شده است که کاملا حماسی است و این مسئله به توانایی و ذوق و استعداد آهنگسازان دارد که بتوانند چنین هنر نمایی ها را انجام دهند والا میتوان گفت که 90% تصنیف های دشتی سوزناک هستند مثلا آهنگهای عارف قزوینی مانند " گریه کن " و " گریه را به مستی بهانه کردم " و آهنگهای مرتضی محجوبی مانند " کاروان " و " نوای نی " و آهنگ " آه سحر" از روح الله خالقی .
حال به بیان فرق دستگاه و آوازها می پردازیم : 
اصولا آوازها زیر مجموعه دستگاه ها هستند یعنی آوازها از نظر پرده هایی که نواخته می شوند مانند آن دستگاهی هستند که جزو آن هستند یعنی مثلا ابوعطا در پرده های شور نواخته می شود فقط با این تفاوت که نت شاهد تغییر کرده است ولی هرگز نمی توان ماهور را در پرده های شور نواخت مگر در مرکب نوازی که یک گوشه دلکش ماهور منطبق برگوشه شهناز شور می شود . 
تقسیم بندی بدین صورت است :
1- دستگاه ماهور شامل آواز راست پنجگاه می باشد . 
2- دستگاه شور شامل آوازهای دشتی – ابوعطا – افشاری – بیات ترک و نوا است .
3- دستگاه همایون شامل دستگاه بیات اصفهان است .
4- دستگاه چهارگاه 
5- دستگاه سه گاه 
دسته بندی فوق را استاد علی نقی وزیری بنا نموده اند ولی قدما بر هفت دستگاه و پنج آواز معتقدند بدین صورت که راست پنجگاه و نوا را نیز دستگاه جداگانه به شمار می آورند ولی نوا نیز دقیقا در پرده های شور و راست پنجگاه نیز در پرده های ماهور نواخته می شود که به این علت تقسیم بندی وزیری علمی تر به نظر می رسد .
البته عده ای نیز بر نظریه دوازده دستگاه معتقند چون واقعا اگر جنبه نظری را کنار بگذاریم دستگاه ها هنگام شنیدن کاملا تفاوت می کنند و دیگر اینکه برخلاف این تقسیم بندی ها بویژه در مورد دستگاه شور آوازهای آن کاملا متفاوت و گاهی شبیه دیگر دستگاه ها هستند مثلا بیات ترک بیشتر از اینکه شبیه شور باشد مانند ماهور است و افشاری شبیه نوا و تا حدی سه گاه می باشد .
نکته دیگر اینکه اصول مرکب نوازی دقیقا مبتنی بر آگاهی از همین مطالب دارد و کسانی که بر این موارد تسلط داشته باشند براحتی می توانند از هر دستگاهی به دستگاه دیگر تغییر مقام بدهند و از نظر علمی هیچ محدودیتی برای مرکب نوازی وجود ندارد هر چند که تا کنون این کار برای همه دستگاهها مرسوم ( یا به عبارت بهتر اختراع نشده است ) نشده است.


feet issues
شنبه 18 شهریور 1396 06:42 ق.ظ
Hello, I enjoy reading through your post. I like to write a little comment to support you.
Can you get taller with yoga?
جمعه 17 شهریور 1396 04:34 ب.ظ
Nice post. I was checking constantly this
weblog and I am inspired! Extremely helpful info specifically the last phase :
) I deal with such info much. I used to be looking for this certain information for
a very lengthy time. Thanks and best of luck.
Do you get taller when you stretch?
جمعه 13 مرداد 1396 07:21 ق.ظ
Everything is very open with a really clear explanation of the issues.
It was truly informative. Your site is useful.
Thanks for sharing!
What causes the heels of your feet to burn?
سه شنبه 10 مرداد 1396 05:18 ق.ظ
When I originally commented I appear to have clicked the -Notify me when new comments are
added- checkbox and now each time a comment is added I recieve four emails with the exact same comment.
Perhaps there is a way you can remove me from that service?
Thank you!
valneudeck.wordpress.com
چهارشنبه 3 خرداد 1396 03:52 ق.ظ
Actually no matter if someone doesn't be aware of after that its up to
other visitors that they will assist, so here it occurs.
BHW
چهارشنبه 6 اردیبهشت 1396 08:46 ب.ظ
With havin so much written content do you ever run into any problems of plagorism
or copyright violation? My blog has a lot of completely
unique content I've either written myself or outsourced but it seems a lot of it is popping it up all over the
internet without my authorization. Do you know any solutions to help protect against content from
being stolen? I'd genuinely appreciate it.
BHW
شنبه 2 اردیبهشت 1396 06:56 ب.ظ
I am regular visitor, how are you everybody? This paragraph posted at this web
page is really fastidious.
BHW
جمعه 1 اردیبهشت 1396 05:48 ق.ظ
No matter if some one searches for his vital thing, thus he/she needs
to be available that in detail, thus that thing is maintained over here.
manicure
پنجشنبه 31 فروردین 1396 08:49 ق.ظ
This post gives clear idea in favor of the new visitors of blogging,
that in fact how to do running a blog.
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 11:40 ب.ظ
Attractive section of content. I just stumbled upon your website and in accession capital to assert that I acquire in fact enjoyed account your blog posts.
Any way I'll be subscribing to your feeds and even I achievement you access
consistently quickly.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


فهرست وبلاگ
طبقه بندی
آرشیو
نویسندگان
نظرسنجی
    دوست دارید به کدام موضوع بیشتر پرداخته شود؟




آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
جستجو
آخرین پستها